Yanlış Neden

(İng. fallacy of false cause)

Yanlış Neden Safsatası, Tartışmalı Neden Safsataları grubundadır. Bu gruptaki önermelerde neden-sonuç ilişkisi oldukça karmaşık olup, kolayca hata yapılabilir. Yanlış Neden Safsatasından başka Öncesinde Safsatası, Müşterek Etki Safsatası, Önemsiz Etki Safsatası ve Karmaşık Nedenler Safsatası bu tür safsatalardır. Nedensellik safsatalarına istatistiklerle birlikte sık başvurulur. Çünkü istatistik veriler neden-sonuç ilişkisine ışık tutabilecekleri gibi, çoğu zaman yeterli veri olmadan sonuca ulaşılmasına da yol açarlar.

İki olayda, yeterli kanıt olmaksızın birinin diğerinin oluşmasına neden olduğu biçimindeki akıl yürütmeye yanlış neden safsatası denir.

“Uludere olayından sonra bölgeye kaçakçılığı önlemek için yeni bir gümrük kapısı açılmasına karar verildi.”

Kaçakçılar gümrük kapısı olmadığı için kaçakçılık yapıyor değillerdi.

“Televizyon seyretmek şiddete neden olmaktadır. Çünkü televizyonun evlere girmesinden sonra toplumdaki şiddet oranı artmıştır.”

Yazar doğru öncülden yola çıkarak geçersiz bir çıkarım yapmaktadır. Gözlem doğrudur ancak bir nedensellik bağı kurulmamaktadır.

“5 Mayıs’ta gezegenler aynı hizaya geleceğinden (doğru öncül) deprem olacakmış(geçersiz çıkarım).”

Araştırılabilir, tartışılabilir ama burada hiçbir nedensellik bağı kurulmuyor.

“Kötü düşünme, kötü düşünürsen sonuç kötü olur.”

“Ne zaman seçim olsa elektrikler kesiliyor. Bu Pazar da kesilecek.”

“İranlı kadınlar başlarını örtüyorlar. Demek ki İranlı kadınlar dindarlar.”

“Çok iyi kalpli, çok yardımsever biridir. Böyle acımasızca eleştirilmeyi hak etmiyor.”

İyi kalplilerin hata yapmayacağı varsayılıyor. İyi kalpli olmak eleştirilmemek için geçerli bir neden değildir.