Film Okuması: Alien Filmleri

Prometheus (2012)

Filmin özgün öyküsü özetle şu: Yeryüzünde yaşamı başlatan, “mühendis” dedikleri uzaylılarmış. Mühendislerin yurdunda yaşamı kim başlatmış, o konuya girilmiyor. Mühendisleri bulacaklarını umdukları yıldız sistemine araştırma yolculuğu yapmak için Peter Weyland bir bilimadamları takımı oluşturuyor. Vardıkları gezegende kafalarındaki sorulara beklemedikleri yanıtlar alıyorlar. Kendilerinden hoşnut olmayan bir mühendisle ve ayrıca öldürücü bir maddeyle yüz yüze gelip canlarını kurtarmaya ve kaçmaya çalışıyorlar. Okumaya devam et

Arşivden Seçmeler – 4

Richard Dawkins’in Tanrı Yanılgısı Kitabından Safsata Örnekleri

Ülkemizde de çok okunan, bir sürü baskı yapan, okul kütüphanelerine bile giren bu kitapta bolca çarpıtma, safsata ve dezenformasyon var. Yararlı bir okuma olabilir ama her kitapta olduğu gibi, eleştirel okunduğunda. Burada kısaca alıntılamaya uygun olan safsatalardan ve kasıtlı yanıltmacalardan bir kaçını sunacağım. Okumaya devam et

Film Okuması: Süpermen Filmleri

Süpermen’in yaratıcısı olan Jerry Siegel Litvanya göçmeni bir Amerikan Yahudisidir. İlk çizeri olan Joe Shuster da Amerikan Yahudisidir. Yaratıcıları ona örtülü bir Yahudi kimliği vermişlerdir. Uzak bir gezegenden gelmiş olması, Yahudilerin uzak ülkelerden göçmelerini simgeler. Asıl gezegeni olan Kripton’un patlaması, Kudüs Tapınağı’nın yıkılmasını simgeler. Üstün güçleri olması, Yahudilerin üstün insanlar olduklarına inanmalarını simgeler. Zaman zaman uyum sorunu çekmesi, çoktan ölmüş olan babasıyla ve ölmüş bilgelerle iletişime geçebilmesi, göğsündeki S harfinin elmas biçiminde olması gibi nitelikleri Yahudi geleneğinin yansımasıdır. Kafasını dinlemek ve ölmüşlerle konuşmak için geldiği Buz Şatosu, mezarlığın ve havranın simgesidir. Gerçek adı olan Kal-El, İbranice bir türetmedir. İlk başlarda örtülü olan bu kimliğini Nazi Almanya’sının propaganda bakanı Joseph Goebbels dile getirdiğinde ciddiye alınmamış, adamın Anti-Semitliğine verilmiştir. Ama aradan geçen yıllarda iddianın doğru olduğu kabul edilmiştir. Bu iddialar bir Yahudi yazar tarafından Yahudi gazetesinde yazılmış olan “Hollywood’un Süper Kahramanlarının Çoğu Yahudi” başlıklı şu makalede itiraf edilmektedir: salom.com.tr/haber-103864-los_superheros_de_hollywood_son_lo_mas_judios.html (arşiv: http://archive.is/bTmei) Okumaya devam et

Okuma: Basit Bir Görseldeki Çarpıtmalar

“Sosyal medya” denen dezenformasyon çukurunda dolanıp duran görsellerden birini görüyorsunuz. Yazarın mesajı yeterince açık mı? “Ego” ile anlatılmak istenen şey egoizm, yani bencillik, yani kötücül dürtüler. “Eco” ile ekolojik yaşam, yani iyilik simgelenmiş. Mesajın bundan ibaret olduğuna emin misiniz? Yoksa birkaç saniye düşünüp hak verdiniz, onayladınız ve kaydırıp çoktan başka bir iletiye mi geçtiniz? Gelin, bu ürünün eleştirel bir çözümlemesini yapalım, bir kez daha düşünün. Okumaya devam et

Film Okuması: Osmanlı Subayı (2017)

Eleştirel düşünmenin bu alanında, daha önce uygulamaya başladığımız eleştirel okuma etkinliğini sinema filmi, televizyon dizisi, belgesel film, kısa internet videosu gibi “metinlere” uygulayacağız. Özünde farklı bir şey yapmıyoruz. Ancak geçirdiği evrim nedeniyle akan görüntülerin kendine özgü dilsel, işlevsel, parasal, politik nitelikleri var. Eleştirel düşünür olma çabamıza bu niteliklere göre ayar yapacağız. Amaç yine aynı: İşittiğimiz sözlerde, izlediğimiz tartışmalarda, maruz kaldığımız basın-yayın içeriğinde yaptığımız gibi, akan görüntülerin de bizi aptal yerine koymasına izin vermemek… Kendi aklımızla düşünüp kendi vicdanımızla yargılayabilmek… Kendi doğrularımıza, kendi bilgilerimize egemen olmak… Gerçeğe ulaşmak…

Sinemanın kendine özgü bir kaç niteliği var. Karanlık, kişiyi olayın içine sokar ve düşünme yetisini kısıtlar. Anımsayalım, eleştirel düşünme kendi düşünme sürecimize dışarıdan bakabilme, böylelikle nesnelliğe olabildiğince yaklaşma yetisidir. Sinemanın başka bir şeye dikkatimizi vermenizi engelleyen yapısı bizi filme dışarıdan bakabilmekten belli ölçüde alıkor. Bu etki, haber basınından öğrenilebilecek ve sorgulanabilecek olan Columbine High okul katliamı, 11 Eylül saldırısı gibi olayları birer sinema filmi yaparak, artık sorgulanamaz biçimde zihinlere yerleştirmeye yardım eder. Sinema salonundan çıkanlar artık olayların ayrıntılarını filmdeki gibi anımsarlar, haberlerdeki gibi değil.

Filmimize gelelim… Osmanlı Subayı filmi idealist (görünen) Amerikalı bir genç hemşire ile bir Osmanlı subayının Birinci Dünya Savaşı başlarında Van’daki ilişkisini anlatıyor. Van’daki Amerikan hastanesindeki Amerikalı doktor Gresham ve başhekim Woodruff diğer önemli karakterler. Aklı bir karış havada (ama idealist?!) hemşire bir Gresham’a, bir subay Veli’ye umut veriyor ve ikisi arasında gerginliğe neden oluyor. Bir yandan da savaşın ne kadar kötü olduğu vesair klişeleri kağıttan okuyup uykumuzu getiriyor. Ama biz eleştirel düşünürleriz. Uyumayız.

Şimdi filmi dakika dakika irdeleyeceğiz.

Okumaya devam et

Okuma örneği: TSSEA 2017

Kadir Has Üniversitesi’nin her yıl yaptığı bir anket çalışması var: Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması. Bu araştırmanın 2018 raporunu eleştirel yöntemle okumayı deneyeceğiz. Anket raporunu şuradan indirebilirsiniz: TSSEA2018 Kadir Has

Bu ankette Türkiye’nin 26 ilinde 18 yaş üzerindeki bin kişiyle yüz yüze görüşülmüş, kısa sorular yöneltilip yanıtları çözümlenmiş. Sorular şu başlıklar altında öbeklenmiş: Siyasi ve etnik yapı, Türkiye ve sorunları, siyaset, ekonomi, dış politika, Kürt sorunu, terör, sosyo-kültürel göstergeler. Okumaya devam et