Basın: İran’da Düşen Ukrayna Uçağı

RT.com haber sitesinin İran’da düşen Ukrayna yolcu uçağı olayına Batı basınının yaklaşımıyla ilgili değerlendirmesinin Türkçe çevirisidir.

Makale: https://www.rt.com/op-ed/477875-iran-plane-crash-media-narrative/

Arşiv: http://archive.is/fyqF4

Ukrayna uçağının başına gelen her ne idiyse, ölen 176 kişi İran, Rusya ve Trump tarafından çabucak propaganda malzemesi yapıldı. Irak’taki ABD hedeflerine yönelik İran füze saldırısı gerginliğinin ortasında Tahran’ın İmam Humeyni Havaalanı’ndan Çarşamba sabahı kalkan Ukrayna Uluslararası Havayolları’na ait Boeing 737 uçağı Kiev’e gidiyordu.

“Dan Cohen: Haberin metni manşetle tamamen çelişiyor ve Batılı istihbarat örgütlerinin teknik arıza iddiası hakkında hiçbir şey içermiyor. Reuters ne biçim haber yapıyor?” Reuters: “Beş güvenlik uzmanı Reuters’e Batılı istihbarat örgütlerinin ilk değerlendirmesinin uçağın füzeyle değil teknik arızayla düştüğü olduğunu söyledi.”

İlk raporlar nedeni “teknik sorunlar” olarak gösterdi. Perşembe sabahı anlatı değişti: CBS, kimliği belirsiz kaynaklara göre “ABD yetkililerinin uçağı İran’ın düşürdüğünden emin” olduklarını bildirdi. AP ajansı bu spekülasyonu “yüksek olasılıkla” sözcüğünü ekleyerek yineledi. Bu çok iyi bilinen bir sinsi sözcüktür (İng. weasel word). [Bu sözcükler konusuna ayrıca eğileceğiz –eleştireldüşün]

“Herşey olabilir: Arıza, kaza, kasıtlı düşürme (ABD daha önce İran’ın yolcu uçağını düşürmüştü). Bildiğim şu ki, Ortadoğu hakkında söyledikleri onca yalandan sonra istihbaratçıları ciddiye almak geri zekalılıktır.” CBS: “ABD yetkilileri uçağı İran’ın vurduğuna eminler.”

New York Times’a sıra geldiğinde bu niteleme kayboldu: “Perşembe günü Amerikan ve müttefik yetkililerin söylediğine göre İran füzesi kazayla Ukrayna yolcu uçağını vurdu, uçaktaki herkesi öldürdü…” Sıra Kanada başbakanı Justin Trudeau’ya geldi. Gazetecilere “farklı istihbarat kaynaklarına göre… uçağı İran füzesi düşürdü.”

Bu tam bir döngüsel habercilik (İng. citogenesis) örneğiydi. Yani bir haberin daha önce yayınlanmış iddialara kanıtmış gibi dayanarak, döngüsel bildirimle üretilmesi. Hemen önceki gün Reuters bütünüyle farklı bir şeyi, kimliği belirsiz bir “Kanadalı güvenlik uzmanını” kaynak gösteriyordu.

Suriye hükümetinin Dûma’daki “kimyasal saldırısından” ve Irak’taki “kitle imha silahlarından” “Rusyageyt” rezilliğine kadar istihbarat örgütlerinin çok kez çam devirdiğini hatırlamak ve kuşkulu olmak yerine, Batılı ana akım medya “İran yolcu uçağı düşürdü” iddiasını mutlulukla yayınladı. Kimi daha da ileri gitti ve füzenin “Rus yapımı” olduğunu ekledi.

“ABD ve İngiltere muhabirlerinin İran füzesinin Rus yapımı olmasından söz etmeleri dikkat çekici. Bunun haber bağlamında bir önemi yok (örneğin İsrail silahlarının ABD yapımı olmasından daha önemli değil). Ama trajediyi Rusya’yla bir biçimde ilişkilendirmekte kullanılıyor.”

Çok geçmeden “doğrulama” sihirbazları açık kaynaklı delilleri toplamaya başladılar. Sözde füze parçalarının fotoğrafları ve videoları internette gezmeye başladı. Silah haline getirilmiş söylemi taşlaştırmak için ana akım basın tarafından yayıldı.

“Dün Reuters ve New York Times füze dediler, sonra kanıt olmadığını kabul ettiler, şimdi de tersini söylüyorlar. Savaş propagandasına inanmayın.”

ABD’de muhalefette olan Demokrat Partililer bile iddiayı doğru varsaydılar ve İran’ın üsse füze saldırısından saatler sonra ve yüzlerce kilometre ötede olan olayı yolcu uçağının “çapraz ateş altında kalması” olarak yorumlayıp Trump’ı suçladılar.

Milletvekili Speier, Trump’ı suçluyor: “ABD başkanının kışkırtıcı eylemlerinin neden olduğu tali zararların yeni bir örneği bu.”

[Muhalif vekilin “ABD tarafından” değil, “ABD başkanı tarafından” kalıbını kullanmasına ayrıca dikkat edin. Hükümetin resmi eylemlerinin sorumluluğunu yalnızca muhalif göründüğü devlet başkanına yükleyerek ABD devletini temize çıkarmaya çalışan bir dil. Belediye başkanı örneğini hatırlayın. –eleştireldüşün]

Öte yandan iktidarda olan Cumhuriyetçi Partililer bu söylemi “Tahran rejiminin” canavarlığına verdiler ve Trump’ın geçen hafta General Süleymani’yi öldürtmesini haklı çıkarmaya çalıştılar. Yetkilerini kötüye kullanıp Cumhuriyetçi Trump’ın devlet başkanlığı kampanyasını karıştırıp “Rusyageyt” skandalını üretirken iş üstünde yakalanan istihbarat örgütlerine temkinli yaklaşıyorlardı. Bu temkini bırakıverdiler. [Rusyageyt/Russiagate: Trump’ın Rusya’nın yardımıyla seçimi hile yaparak kazandığı iddiası –eleştireldüşün]

Bu noktada basının söylemi artık sabitlendiği ve iddialar üzerine politika belirlendiği için gerçek incelemenin sonucu bir şeyi değiştirmeyecek. Irak’ın “kitle imha silahlarının” veya Suriye hükümetinin Dûma’da yaptığı “kimyasal saldırının” yalan olduğu ortaya çıkınca bu yalanların neden olduğu ölümlerin geri gelmediği gibi.

***

Not 1: Bu makaleyi ana akım Batı basınının nasıl çalıştığıyla ilgili önemli bir bilgi verdiği için alıntıladım. Ana akım Türkiye basını da aynı “ilkelerle” çalışır.

Not 2: Türk basını değil, “Türkiye basını” çünkü Türk basını Türklerden çok yabancıların elindedir. Bu bilgi, tarih ve politika bilginizin derinliği ölçüsünde anlam kazanacaktır.

Not 3: Basının “kaynağı açıklamama özgürlüğü”, ona verilmiş yasal sahtekarlık ve şarlatanlık yetkisidir. Bu tıpkı bankalara verilen yasal kalpazanlık yetkisine benzer; para sisteminin nasıl çalıştığını öğrenirseniz, ikisinin aynı şey olduğunu görürsünüz.

Not 4: Batı basınını eleştiren veya eleştirir görünen bütün kaynaklara –RT dahil, Eleştireldüşün sitesi dahil!– temkinli yaklaşmayı zihinsel bir alışkanlık edinin. Gerçek apaçık gözünüzün önünde görünene dek nihai yargınızı vermeyi erteleyin.

Not 5: Unutmayın: Basının sizin dostunuz olması için hiçbir nedeni yoktur.

Basın: İran’da Düşen Ukrayna Uçağı” üzerine 3 yorum

  1. İranlı yetkili uçağı yanlışlıkla düşürdüklerini açıkladı biliyorsunuz. Gerçi burada amaç, tüm dünyada yankılanan bu önemli gelişmenin eleştirel düşünme yolunda örnek niteliğinde işlenmesi. Ve bu son derece yararlı oluyor. ” Sinsi kelimeler ile ilgiyi yazıyı da merakla bekleyeceğim. Teşekkürler.

    Beğen

    • Buradaki konuyla doğrudan ilgisi yok ama İran’ın açıklamasına yine de kuşkuyla bakıyorum. Aklıma Kaddafi’yi Lockerby’de Amerika-İngiltere gizli servislerinin düşürdüğü uçağın sorumluluğunu almaya zorlamaları geliyor. Açıklamada hataya uçağın üsse doğru hareket etmesinin neden olduğu söyleniyor. Ayrıca radarlara “siber saldırı” olduğu iddiası var. Yolcu uçaklarının altyapısı uzaktan denetime açık. Belki de pilotun iradesine muhalif bir hareketti. Ukrayna’nın Batı ajanı kaynadığını biliyoruz. Uçağın Ukrayna’da hazırlanması zor olmamalı. Ukrayna’nın göndereceği soruşturma ekibinden tarafsız bir rapor çıkmayacaktır. Uçağın Kanadalılarla dolu olması ayrı bir ilginçlik. “Kaza” olasılığı çok düşük.

      Beğen

  2. Uçağı düşüren füzeye ait olduğu iddia edilen görüntüler yayınlandığından beri bunun bir komplo olduğunu düşünüyorum. Nitekim Doğan Aydal’ın Veryansın TV’deki videosu düşüncelerimi bir adım ileri taşıdı. Not 5 hakkında: Ünlü söz der ki; bir şeye bedava sahip olabiliyorsan ürün sensin demektir. Basın okurundan ve izleyicisinden para kazanmaz.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s