Okuma: Elektrikli Araba Pillerinin Geri Dönüşümü

Alternatif enerji konusunda ve son yıllarda piyasada yaygınlaştığı için elektrikli araba konusunda yoğun bir dezenformasyon var. Fikir sahibi olmak için bilgi sahibi olunması gereken bir konu bu. Ama buna rağmen konuyla ilgili hemen hiçbir teknik bilgiye sahip olmaksızın farkına varılabilecek çarpıtmalar ve safsatalara rastlayabiliyoruz. Küçük bir örnek vereyim. Youtube’da Jason Fenske adında bir otomobil mühendisinin yürütttüğü Engineering Explained adında İngilizce bir kanal var. Kanaldaki videolardan biri şu: /watch?v=1mXSMwZUiCU (başına youtube.com ekleyin). Videonun başlığı şu: “Eski Araba Pilleri Gerçekte Nereye Gidiyor?”

Fenske videoda şunu söylüyor:

“Nissan’a pillerini tamamen geri dönüştürülebiliyorlar mı diye sordum. Şu yanıtı verdiler:

‘Genel olarak evet. Pil paketi çelik, bakır, alüminyum ve plastikten oluşuyor. Türlü yöntemlerle kobalt, nikel, manganez ve lityum karışımı geri kazanılıyor. Bu kazanılmış malzeme genel endüstri amacıyla yeterli saflığa gelecek biçimde rafine edilebiliyor. Malzemenin yeni pillerde kullanılma potansiyeli de var.’

Doğru. Aslında araba pillerinin geri dönüştürülebildiği konusunda bir kuşku yok, kesinlikle mümkün. Zorluk şurada: Şimdilik yeni malzeme ile yeni pil üretmek, eski pilleri geri dönüştürmekten daha ekonomik oluyor. Eski pilleri geri dönüştürmek pahalı olabiliyor. Sorunun bir parçası ölçekle ilgili. Biliyorsunuz elektrikli arabalar daha benimsenmedi. Sonuçta çok sayıda araba pili yok ve bu yüzden bunları geri dönüştürmek pahalı oluyor. Yollarda daha çok elektrikli araba olduğunda büyük olasılıkla bu durum değişecek. Bir zamanlar kurşun-asit akülerde aynı sorun vardır. Ama bugün kurşun-asit aküler ekonomik olarak geri dönüştürülebiliyor.”

Bu yalnızca bir örnek. Buna benzer çıkarımları ve umut dolu gelecek tahminlerini konuyla ilgili pek çok makalede, haberde ve röportajda görüyoruz. Metnin kendi içinde sorun yok. Evet, yok! Reklam almak ve para kazanmak amaçlı yapılmış bir video da olsa, bu metinde bir çarpıtma, bir safsata veya gerçekdışı bir bildirim yok. Buradaki sorunu saptamak için biraz kafamızı kaldırıp metnin dışına çıkmamız gerekiyor. Bu metin, alternatif enerjiyi ve elektrikli arabaları destekleyen genel bağlam içinde sorunlu duruma geliyor.

En başta elektrikli arabaların varlık gerekçesi olarak bize ne sunulmuştu? Melez elektrikli veya tam elektrikli otomobilleri arabayla ulaşımın maliyetini düşürmek amacıyla piyasaya sürmediler. Hep şunu dediler: Enerji tasarrufu, enerji güvenliği, sınırlı petrol varlığı, çevre kirliliği, karbon dioksit salımı… Peki, videoda araba pillerinin geri dönüşüm olanaklarından söz edilirken yazar bunlardan söz etti mi? Yazar bu listede olmayan bir şeyden, yani maliyetten, paradan söz etti. Konu bu değildi ki? Konunun bu olmaması gerekirdi. Elektrikli arabaların pillerinin geri dönüşüm olanakları konuşulacaksa, bu arabaların varlık nedenleri olarak sayılan ölçütler üzerinden konuşulmalı. Sonuçta elektrikli arabaları zaten kullanmakta olduğumuz akaryakıtlı arabalara bir alternatif olarak konuşuyorduk. Geri dönüştürülmüş bir pil ile de enerji tasarrufu yapılabiliyor mu?  Bir pili geri dönüştürmek için harcanan fazladan fosil yakıt enerjisi, pilin tasarruf ettirdiği enerjiyi geçiyor mu? Pilin geri dönüştürülememesi nedeniyle veya geri dönüşümü sırasında üretilen atık nedeniyle oluşan çevre kirliliği, pilin azalttığı kirliliği geçiyor mu? Pilleri “ekonomik” ölçekte bile geri dönüştürürken salınacak olan karbon dioksit, eşdeğer bir akaryakıtlı otomobilin saldığı karbondioksitten daha mı az? Yanıtlanması gerekenler bunlardır. Bunların dışındaki sorulara verilen yanıtlar, alternatif enerji konusunun genel bağlamında dev bir konuyu değiştirme safsatası oluşturur.

Hepimizin sözleri bağlam içinde anlam kazanır. 11 Eylül saldırılarının görüntüsü üzerine “İslam…” diye söze başlayan konuşmacının ne anlatacağını saniyesinde kestirebiliriz. Meksika Körfezi’ndeki petrol sızıntısının görüntülerinin ardından “Alternatif enerji…” diye söze başlayan kişinin ne diyeceğini kestirebiliriz. Hükümetten güneş ve rüzgar santralleri için teşvik isteyen yatırımcının bu talebi için gerekçesinin ne olduğu çoğu kez metinde yer almaz ama biliriz, çünkü öncesi, tarihçesi vardır. Atık pillerin geri dönüşümü konuşulduğunda konunun maliyet değil, çevresel etki olduğunu da bilmemiz gerekir çünkü en başta bunları üretmek için öne sürülen gerekçe maliyeti düşürmek değil, sözde azaltılacak olan çevresel etkiydi. Maliyet konusu elbette tartışılabilir. Ama maliyetle ilgili bir çıkarımı getirip elektrikli otomobili savunan öbür videoların arasına koyarsanız, üstelik bunu elektrikli otomobillerin yararlı olup olmadığıyla ilgili tartışmaların olduğu bir zamanda yaparsanız safsata yapmış, insanları yanıltmış olursunuz.

Okuma: Elektrikli Araba Pillerinin Geri Dönüşümü” üzerine 3 yorum

  1. Metin kendi içinde tutarlı ama, sorunu koyma biçimi bir fikir telkin ediyor. Videoyu yapan kişi, geri dönüştürülmüş ve daha pahalı üretim süreci gerektiren pillerle ilgili maliyet sorununu ölçekle ilişkilendirerek, çevreci duyarlılığa sahip olmayan kimseleri suçlayıcı bir alt metin sunuyor: Sen satın almadığın için pahalı ve çevre senin gibiler yüzünden daha çok kirleniyor.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s