Sözcükler – 7: Reklamlarda Sözcük Seçimi

Reklam dili konusu deniz deryadır, yazmakla bitmez. Burada yalnızca tekil sözcüklerin nasıl seçildiği üzerinde duracağız.

“Sessiz çalışır, elektrikten (oldukça) tasarruf sağlar.”

Evet, böyle bir reklam var. Oldukça sözcüğünü ilginçtir. Hakiki anlamı “olduğu kadar, olabildiği kadar, yetebilecek kadar”dır. Yani tatminkar değildir, enikonu değildir, iyice değildir, bol bol değildir. Bugün sözcüğü kimisinin bu anlamlarda kullanması yanlıştır. Yani reklam, zımbırtının elektrikten biraz, tatminkar olmayan bir düzeyde tasarruf sağladığını söylüyor. Reklamcının bu sözcükteki anlam kaymasının farkında olup olmadığı merak konusudur. Tasarrufu sayıyla vermeyip de bulanık bir sözcükle geçiştirmesi de ayrı bir dikkat konusudur. %0.1 tasarruf da tasarruftur. Ama böyle bir durumda reklamcı “yalan söylemeden yalan söyleme” suçunu işlemiş olur. Zaten bu da mesleğinin tanımıdır!

“Yüzde yüz dana.”

İşlenmiş et ürünlerinin üzerinde görürüz. İfadenin sonunda “eti” sözcüğünün yokluğu çok anlamlıdır. Yağ, sakatat, deri, zar, kıkırdak, kiriş, kemik, tırnak, boynuz da dananın parçalarıdır.

“Ürünlerimize koruyucu /şeker /a /b /c eklemiyoruz.”

Belki hammaddeyi veya ara maddeyi eklenmiş olarak alıyorlardır. Bu durumda yalan söylemiş olmazlar. Ekmek fırınlarının koruyucu eklenmesi yasaklanmıştır ama bu ekmekte koruyucu olmadığı anlamına gelmez. Ekleme yetkisi un fabrikalarına verilmiştir.

“Isıl işlem görmüş sucuk.”

Sucuk geleneksel olarak fermente olmuş bir ürün türüdür. Fermente olmamış sucuk, “mayalanmamış peynir” gibidir; ne süttür, ne peynir. Veya “fermente olmamış turşu” gibidir; ne tazedir, ne salamura. “Tekerleksiz araba” veya “atsız süvari” gibidir. Fermente olmamış sucuk aslında sucuk değil başka bir et ürünüdür. Sucuk adıyla satmaya çalışmak iyi niyetle açıklanamaz. Bu garip sözcük öbeğini var eden şey, fermente olmamış baharatlı et ürünlerini tanıdık sucuk adının arkasına sığınarak satmalarına hükümetin izin vermiş olmasıdır. Örneğin dondurma sözcüğünde benzer bir şarlatanlık olmamıştır. Dondurma tanımına girecek kadar süt içermeyen tatlılar gıda kodeksine göre ancak “sütlü buz” adıyla satılabiliyor; dondurma yazılması yasaktır.

“Genetiği değiştirilmiş mısır”

Sucuktakinin aynısıdır. Mısırın kalıtım malzemesi doğada asla gerçekleşemeyecek bir değişime uğratıldığında (hayvan veya bakteri geni sokmak gibi) o canlıya artık teknik olarak mısır adı verilemez. Mısır gibi büyür, mısır gibi kokar, mısır gibi tatlıdır verir ama mısır değildir. Bu canlıyı mısır adıyla satmak dürüstlükle açıklanamaz. Gıda kodeksini bu sözcüğü kullanmaya izin verecek biçimde düzenleyen hükümet, halkın ortak malı olan mısır sözcüğünü sandalyeye bağlamış ve ağzını burnunu kırmış, tanınmaz hale getirmiştir.

Sözcükler – 7: Reklamlarda Sözcük Seçimi” üzerine bir yorum

  1. Cumadan çıkarçıkmaz telefonumu açınca, yeni yazı bildirimiyle karşılaşıyorum kaç haftadır. Hoşça bir durum benim için. Farzı kılıp çıkıyorum ben ilavelere kalmıyorum. Benden başka da ilavesiz çıkan yok köy camisinden. Protesto ediyormuşum gibi mi algılanıyor ahali tarafından, bilemiyorum.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s